State of Cinema 2026: Nicolas Philibert

Sabzian en Bozar zijn vereerd om de Franse filmmaker Nicolas Philibert te verwelkomen in Brussel voor de State of Cinema 2026. Al negen jaar nodigt het internationale filmtijdschrift Sabzian een gast uit om een State of Cinema te schrijven en te presenteren, vergezeld van een film die daarbij aansluit. Eén keer per jaar wordt zo de filmkunst tegen het licht gehouden, als uitnodiging om na te denken over wat cinema vandaag betekent, zou kunnen betekenen of zou moeten betekenen.

Nicolas Philibert (1951) is een Franse cineast. Na studies filosofie vond hij zijn weg naar de filmkunst. Met Gérard Mordillat debuteerde hij in 1978 met La voix de son maître, een portret van industriële leiders die reflecteren op macht en hiërarchie. Vanaf de jaren negentig vestigde Philibert zich als een van de meest geprezen documentairemakers van Frankrijk, met werken als La ville Louvre (1990), Le pays des sourds (1992) en La moindre des choses (1996). Zijn grote doorbraak kwam met Être et avoir (2002), een intiem portret van een plattelandsschooltje dat nationaal en internationaal een groot succes werd. Latere films zijn onder meer Retour en Normandie (2007) en De chaque instant (2018). In 2023 ontving Sur l’Adamant, het eerste deel van een drieluik opgenomen op een drijvend dagcentrum voor volwassenen met psychische stoornissen in Parijs, de Gouden Beer op de Berlinale. De daaropvolgende delen, Averroès & Rosa Parks, genoemd naar twee afdelingen van een psychiatrisch ziekenhuis, en La Machine à écrire et autres sources de tracas werden het jaar daarop uitgebracht in de zalen.

Nicolas Philibert werkt in zijn documentaires altijd vanuit een grote filmische vrijheid. Het vertrekpunt van een film is voor hem geen zoektocht naar weten of kennis. Eerder dan in de werkelijkheid een bewijsvoering te zoeken voor een vooraf geformuleerde these, legt Philibert een kader vast: krijtlijnen die hem de ruimte bieden om “het toeval te programmeren”, zoals hij de bevriende psychiater Jean Oury vaak citeert. Hij maakt geen films over mensen maar met mensen. Met een grote passie voor de filmische vorm, aangevuurd door een scherpe blik, een groot luistervermogen en altijd open voor wat het toeval aanreikt, ontstaat in zijn werk een bijzondere gevoeligheid voor de mensen die erin verschijnen.